Salam. Əvvəlki dərsimizdə təşkilatın ehtiyaclarına uyğun olaraq data idarəçiliyi proqramının qurula biləcəyi üç əsas fəaliyyət modelini – mərkəzləşdirilmiş, qeyri-mərkəzləşdirilmiş və federativ modelləri müqayisə etdik. Bu modellər proqramın ümumi strukturunu, yəni "iskeletini" təşkil edir.
Bu gün biz həmin iskeletin ən yuxarı hissəsinə, yəni data idarəçiliyi proqramının strateji beyni olan Data İdarəçiliyi Şurası (Data Governance Council) üzərində fokuslanacağıq. Bu dərsdə siz bu şuranın niyə mövcud olduğunu, kimlərdən ibarət olmalı olduğunu və onun əsas vəzifələrinin nədən ibarət olduğunu öyrənəcəksiniz. Şura, data idarəçiliyinin ümumi istiqamətini müəyyən edən və onun uğurunu təmin edən ən yüksək səviyyəli qərarverici orqandır.
Data İdarəçiliyi Şurası: Məqsəd və Tərkib
Data İdarəçiliyi Şurası (həmçinin Data İdarəçiliyi Komitəsi və ya İdarə Heyəti də adlandırıla bilər) data idarəçiliyi proqramına strateji nəzarəti həyata keçirən rəsmi bir qurumdur. Bu, sadəcə IT ilə bağlı bir komitə deyil, bütün təşkilatı təmsil edən funksiyalararası bir orqandır. Onun əsas məqsədi datanın təşkilati bir aktiv kimi idarə olunmasını təmin etmək, dəyər yaratmaq və riskləri minimuma endirməkdir.
"Data Governance For Dummies" kitabından götürülmüş aşağıdakı mənbə Şuranın məqsədini, tərkibini və niyə vacib olduğunu aydın şəkildə izah edir.
Data Governance For Dummies Cheat Sheet
Jonathan Reichentalın müəllifi olduğu seriyadan olan bu material Data İdarəçiliyi Şurasının (DGC) əsaslarını qısa və anlaşılan dildə təqdim edir.
Məqalədə aşağıdakı hissələrə diqqət yetirin: "The purpose of a data governance council" başlığı altında Şuranın əsas məqsədini oxuyun. Diqqət edin ki, məqsəd həm dəyər yaratmağı, həm də uyğunluğu təmin etməyi əhatə edir. "Members of the DGC" başlığı altındakı siyahını nəzərdən keçirin. Şuranın tərkibinin nə qədər müxtəlif olduğunu və niyə hər bir əsas biznes funksiyasının təmsil olunmasının vacibliyini düşünün. Bu, Şuranın təkcə texniki deyil, həm də biznes yönümlü bir qurum olduğunu göstərir.
Gördüyünüz kimi, Şuranın tərkibi təşkilatın güzgüsü olmalıdır. Buraya aşağıdakılar daxildir:
- Hər bir əsas biznes funksiyasından (məsələn, Maliyyə, Satış, Marketinq, Əməliyyatlar) yüksək səviyyəli nümayəndələr.
- IT və Data Arxitekturası liderləri.
- Təhlükəsizlik, Hüquq və Audit departamentlərindən nümayəndələr.
- Baş Data Mütəxəssisi (CDO) və ya Data İdarəçiliyi Meneceri, adətən Şuraya rəhbərlik edir və ya onun fəaliyyətini əlaqələndirir.
Bu müxtəliflik, qəbul edilən qərarların bütün təşkilatın maraqlarını əks etdirməsini və həyata keçirilə bilən olmasını təmin edir.
Şuranın Təşkilati Strukturdakı Yeri
Data İdarəçiliyi Şurası təşkilatın iyerarxiyasında yüksək bir mövqe tutur. Bəzən daha da yuxarıda, yalnız C-səviyyəli rəhbərlərdən ibarət olan bir İdarəetmə Komitəsi (Steering Committee) olur ki, o, ən ümumi strateji qərarları verir. Data İdarəçiliyi Şurası isə bu strategiyanı daha taktiki qərarlara və nəzarətə çevirir.
Aşağıdakı iki vizual material bu strukturları aydınlaşdırmağa kömək edir.
Bu modellərdən də göründüyü kimi, Şura təcrid olunmuş bir qrup deyil. O, həm yuxarı rəhbərliklə (strategiya və hesabatlılıq üçün), həm də aşağıdakı icraçı qruplarla (istiqamət və nəzarət üçün) daimi əlaqədədir.
Şuranın Əsas Vəzifələri: Onlar Nə Edir?
Şuranın tərkibini və yerini anladıqdan sonra, ən vacib sual ortaya çıxır: Bu Şura konkret olaraq nə işlə məşğul olur? Vəzifələri geniş olsa da, onları bir neçə əsas kateqoriyaya bölmək olar.
"Data Governance For Dummies" materialına qayıdaraq, Şuranın əsas vəzifələrinin detallı siyahısını oxuyaq.
Data Governance For Dummies Cheat Sheet
Bu, əvvəlki materialın davamıdır. İndi isə Şuranın məsuliyyətlərinə fokuslanın.
"Specific responsibilities of the DGC include" başlığı altındakı tam siyahını diqqətlə oxuyun. Hər bir bəndi oxuyarkən bunun təşkilat üçün nə demək olduğunu düşünün. Məsələn, "data layihələrinin prioritetləşdirilməsi" nə üçün vacibdir?
Bu uzun siyahını ümumiləşdirsək, Şuranın əsas məsuliyyətlərini aşağıdakı kimi qruplaşdıra bilərik:
-
Strateji İstiqamətləndirmə:
- Data idarəçiliyi proqramının məqsədlərini və hədəflərini müəyyən etmək və təsdiqləmək.
- Data ilə bağlı təşəbbüsləri və layihələri biznes prioritetlərinə uyğun olaraq sıralamaq.
- Proqramın və əlaqəli layihələrin maliyyələşdirilməsini təsdiqləmək və təmin etmək.
-
Siyasət və Standartların Təsdiqi:
- Bütün təşkilat üçün məcburi olan data siyasətlərini, standartlarını və prosedurlarını nəzərdən keçirmək və təsdiqləmək.
- Data idarəçiliyi alətlərinin (məsələn, data kataloqu, MDM platforması) seçilməsini və alınmasını təsdiqləmək.
-
Nəzarət və İcra:
- Proqramın gedişatına nəzarət etmək və onun effektivliyini qiymətləndirmək.
- Siyasət və standartlara riayət olunmasını təmin etmək üçün icra mexanizmlərini dəstəkləmək.
-
Məsələlərin Həlli:
- Aşağı səviyyəli qrupların (məsələn, stüardların) həll edə bilmədiyi, bütün təşkilatı əhatə edən data mübahisələrini və problemlərini həll etmək üçün son instansiya rolunu oynamaq.
-
Kommunikasiya və Dəstək:
- Data idarəçiliyinin dəyərini və əhəmiyyətini bütün təşkilata – həm rəhbərliyə, həm də işçilərə – çatdırmaq və proqrama dəstəyi təşviq etmək.
OvalEdge tərəfindən hazırlanmış aşağıdakı video bu rolları sadə bir dillə ümumiləşdirir.
Bu videoda data idarəçiliyi ekspertləri müxtəlif rolları müzakirə edirlər. Bu qısa hissə Şuranın rolunu praktik bir kontekstdə təsvir edir.
Videoda bu qısa xülasəyə qulaq asın. Burada Şuranın ("council") proqram üçün pul və resursları ("money, resources") təmin edən, Data İdarəçiliyi Ofisinin ("data governance office") hər şeyi idarə edən, stüardların isə əsas icraçı ("curation work") olduğu vurğulanır.
Yekun
Bu gün data idarəçiliyinin strateji mərkəzi olan Data İdarəçiliyi Şurasını ətraflı araşdırdıq.
- Əsas Məqsəd: Şura, data idarəçiliyi proqramına strateji nəzarəti təmin edən, biznes və IT liderlərindən ibarət funksiyalararası bir orqandır.
- Tərkibi: Uğurlu bir Şura bütün təşkilatı təmsil etməli, tərkibində biznes, IT, təhlükəsizlik və hüquq kimi sahələrdən nümayəndələr olmalıdır.
- Vəzifələri: Şuranın əsas vəzifələri strategiya və prioritetləri müəyyən etmək, siyasət və standartları təsdiqləmək, maliyyəni təmin etmək, yüksək səviyyəli məsələləri həll etmək və proqramın dəyərini təşkilat daxilində təbliğ etməkdir.
- Yeri: Şura, təşkilatın iyerarxiyasında yüksək səviyyədə yerləşir və data ilə bağlı digər bütün idarəçilik qruplarına istiqamət verir.
Növbəti Dərsə Baxış
Data İdarəçiliyi Şurası proqramın "nə" və "niyə"sini müəyyən edir. Bəs bu qərarları gündəlik fəaliyyətdə "necə" həyata keçirən kimlərdir? Növbəti dərsimizdə biz idarəçilik strukturunun daha operativ səviyyələrinə enəcək və Data Sahibi (Data Owner), Data Stüardı (Data Steward) və Data Mühafizəçisi (Data Custodian) kimi kritik rollar arasındakı fərqləri araşdıracağıq.