Terminaciones Normativas de los Verbos Regulares Gallegos en Indicativo

Ola. Neste módulo pasamos ás formas verbais que máis aparecen en cuestións de opción múltiple: formas aparentemente moi semellantes nas que unha vogal, unha consoante ou un acento decide a პასუხ resposta normativa.

Nesta lección aprenderás a recoñecer e construír as terminacións dos verbos regulares nas tres conxugacións galegas e nos tempos de indicativo máis frecuentes: presente, copretérito, pretérito, antepretérito, futuro e pospretérito. O obxectivo práctico é que poidas identificar a persoa, o tempo e a opción correcta sen ter que conxugar mentalmente toda a forma cada vez.

---

1. O mapa: tres conxugacións e seis persoas

En galego, os verbos regulares clasifícanse segundo a terminación do infinitivo:

Conxugación	Infinitivo modelo	Raíz
I	andar	and-
II	varrer	varr-
III	partir	part-

As formas do indicativo preséntanse normalmente nesta orde:

1. eu
2. ti
3. el, ela, vostede
4. nós
5. vós
6. eles, elas, vostedes

Dúas trampas habituais en test:

• vostede leva forma de terceira persoa singular: vostede parte.
• vostedes leva forma de terceira persoa plural: vostedes parten.
• vós conserva unha terminación propia: vós partides, vós andades.

Antes de memorizar terminacións illadas, convén ver o paradigma completo unha vez. A normativa da RAG usa precisamente andar, varrer e partir como modelos.

Unha técnica eficiente para o test é esta:

1. Localiza o infinitivo ou a súa raíz.
2. Decide se pertence a $-ar$, $-er$ ou $-ir$.
3. Identifica o tempo polo contexto ou pola forma proposta.
4. Compara só a terminación coa fila correspondente.
5. Revisa se hai un acento gráfico obrigatorio.

---

2. O presente: a forma máis frecuente

O presente expresa accións habituais, xerais ou actuais:

• O persoal atende as chamadas.
• A persoa usuaria recibe a cita.
• As solicitudes parten da unidade correspondente.

As terminacións normativas son:

Persoa	I: andar	II: varrer	III: partir
eu	ando	varro	parto
ti	andas	varres	partes
el / ela / vostede	anda	varre	parte
nós	andamos	varremos	partimos
vós	andades	varredes	partides
eles / elas / vostedes	andan	varren	parten

Aquí convén reparar en dous patróns:

• A primeira persoa singular coincide nas tres conxugacións en $-o$: ando, varro, parto.
• Os verbos en $-er$ e $-ir$ coinciden en varias persoas: varres/partes, varre/parte, varren/parten. Distínguense con claridade en nós e vós: varremos / varredes fronte a partimos / partides.

Erros previsibles:

• $\ast partemos\ast$ por partimos.
• $\ast varrimos\ast$ por varremos.
• $\ast andades\ast$ para terceira persoa plural, cando a forma correcta é andan.

---

3. Os tempos do pasado: duración, feito pechado e anterioridade

Nos enunciados administrativos, as marcas temporais adoitan orientar a resposta: antes, onte, naquel momento, cando chegou, xa. Pero, para unha pregunta de formas verbais, a terminación continúa sendo a proba decisiva.

Copretérito

O copretérito presenta unha acción habitual, durativa ou en desenvolvemento no pasado:

• A unidade atendía pola mañá.
• Os profesionais revisaban os datos cada semana.

Persoa	I: andar	II: varrer	III: partir
eu	andaba	varría	partía
ti	andabas	varrías	partías
el / ela / vostede	andaba	varría	partía
nós	andabamos	varriamos	partiamos
vós	andabades	varriades	partiades
eles / elas / vostedes	andaban	varrían	partían

A oposición esencial é:

• Verbos en $-ar$: familia de andaba.
• Verbos en $-er$ e $-ir$: familia de varría e partía.

Atención aos acentos: varría, partías e partían levan acento; pola contra, as formas de nós son varriamos e partiamos, sen acento.

Pretérito

O pretérito expresa normalmente unha acción acabada e delimitada:

• A persoa usuaria presentou a solicitude.
• O centro recibiu a documentación onte.

Persoa	I: andar	II: varrer	III: partir
eu	andei	varrín	partín
ti	andaches	varriches	partiches
el / ela / vostede	andou	varreu	partiu
nós	andamos	varremos	partimos
vós	andastes	varrestes	partistes
eles / elas / vostedes	andaron	varreron	partiron

Este tempo concentra bastantes opcións enganosas:

• recibiu, non $\ast recibeu\ast$;
• varreu, non $\ast varriu\ast$;
• partiron, non $\ast partieron\ast$;
• andaches, non $\ast andaste\ast$.

Unha coincidencia importante: andamos, varremos e partimos poden ser tanto presente como pretérito. O contexto resolve a ambigüidade:

• Hoxe partimos ás oito pode ser presente con valor de futuro inmediato.
• Onte partimos ás oito é pretérito.

Antepretérito

O antepretérito expresa unha acción anterior a outro momento pasado. Equivale, de forma aproximada, ao pluscuamperfecto simple:

• Cando chegou o aviso, a persoa xa partira.
• O expediente quedara rexistrado antes da incidencia.

Persoa	I: andar	II: varrer	III: partir
eu	andara	varrera	partira
ti	andaras	varreras	partiras
el / ela / vostede	andara	varrera	partira
nós	andaramos	varreramos	partiramos
vós	andarades	varrerades	partirades
eles / elas / vostedes	andaran	varreran	partiran

Para recoñecelo, fíxate na vogal característica tras a raíz:

• $-ara$ nos verbos en $-ar$,
• $-era$ nos verbos en $-er$,
• $-ira$ nos verbos en $-ir$.

---

4. Futuro e pospretérito: o infinitivo permanece

Estes dous tempos son particularmente cómodos porque conservan o infinitivo completo e engaden unha terminación.

Futuro

O futuro expresa unha acción posterior ao momento de fala:

• O centro enviará unha mensaxe.
• As persoas interesadas recibirán resposta.

Persoa	I: andar	II: varrer	III: partir
eu	andarei	varrerei	partirei
ti	andarás	varrerás	partirás
el / ela / vostede	andará	varrerá	partirá
nós	andaremos	varreremos	partiremos
vós	andaredes	varreredes	partiredes
eles / elas / vostedes	andarán	varrerán	partirán

O esquema é único para as tres conxugacións:

$$\text{infinitivo}+\text{ei, aˊs, aˊ, emos, edes, aˊn}$$

Os acentos son obrigatorios en andarás, andará e andarán, igual que en partirás, partirá e partirán.

Pospretérito

O pospretérito expresa unha acción condicionada, hipotética ou posterior respecto dun momento pasado. Tradicionalmente tamén se chama condicional:

• A unidade enviaría a notificación se fose necesaria.
• Os solicitantes recibirían información adicional.

Persoa	I: andar	II: varrer	III: partir
eu	andaría	varrería	partiría
ti	andarías	varrerías	partirías
el / ela / vostede	andaría	varrería	partiría
nós	andariamos	varreriamos	partiriamos
vós	andariades	varreriades	partiriades
eles / elas / vostedes	andarían	varrerían	partirían

O modelo xeral é:

$$\text{infinitivo}+\text{ıˊa, ıˊas, ıˊa, iamos, iades, ıˊan}$$

De novo, a primeira e a segunda persoa de plural non levan acento: andariamos, varreriades, partiriamos.

---

5. Regular non sempre significa “sen cambios gráficos”

Un verbo regular mantén as súas terminacións normativas, aínda que ás veces cambie a escrita da raíz para conservar o son.

Por exemplo, en sacar, pode aparecer saquei, con qu ante $e$ ou $i$. Isto non o converte nun verbo irregular: a terminación de primeira persoa do pretérito segue sendo $-ei$.

Para o exame, separa sempre estas dúas preguntas:

1. Que terminación corresponde ao tempo e á persoa?
2. A raíz necesita algún axuste gráfico?

Nesta lección, a prioridade é dominar a primeira. As alternancias gráficas son unha comprobación adicional, non unha razón para abandonar o patrón regular.

---

Peche

As ideas que debes reter son:

• Hai tres modelos básicos: $-ar$, $-er$ e $-ir$.
• No presente, $-er$ e $-ir$ distínguense sobre todo en nós e vós: varremos/varredes fronte a partimos/partides.
• No copretérito, $-ar$ usa -aba e $-er/-ir$ usan formas da familia de -ía.
• No pretérito, lembra especialmente andou, varreu e partiu.
• No futuro e no pospretérito mantense o infinitivo completo.
• Os acentos en -ás, -á, -án e nas formas -ía, -ías, -ían son un foco clásico de erro.

Na seguinte lección abordarás os verbos irregulares máis frecuentes. Iso permitirá distinguir con seguridade unha forma que segue un paradigma regular dunha forma que realmente debe memorizarse, como ocorre con varios verbos de uso moi habitual.