Merhaba! Önceki dersimizde, cümlelerimize ekstra, zorunlu olmayan bilgiler ekleyen tanımlamayan sıfat cümleciklerini (non-defining relative clauses) tanımıştık. Bu yapıların ne olduğunu ve hangi zamirlerle kullanıldığını öğrendik.
Bugünkü dersimizde, bu konunun en kritik ve IELTS'te puanınızı doğrudan etkileyebilecek bir yönüne odaklanacağız: tanımlamayan sıfat cümlecikleriyle virgülün doğru kullanımı. Bu dersin sonunda, bu cümlecikleri yazarken virgülleri nereye ve neden koymanız gerektiğini tam olarak anlamış olacaksınız. Bir grafik tasarımcı olarak, öğeleri doğru gruplamanın ve aralarında boşluk bırakmanın tasarımı nasıl daha anlaşılır kıldığını bilirsiniz. İngilizce yazımında da virgüller, fikirleri ayırarak ve gruplayarak okuyucuya yol gösteren benzer bir işleve sahiptir.
1. Tanımlamayan Cümleciklerin Altın Kuralı: Virgül Kullanımı
Önceki derste öğrendiğimiz gibi, tanımlamayan cümlecikler (non-defining clauses) ana cümledeki bir kişi veya nesne hakkında ekstra bilgi verir. Bu bilginin "ekstra" olduğunu belirtmek için, onu cümlenin geri kalanından ayırmamız gerekir. İşte bu noktada virgül devreye girer.
Kural şudur: Tanımlamayan sıfat cümlecikleri her zaman ana cümleden virgülle ayrılır.
Bu temel kuralı ve tanımlayan (defining) ile tanımlamayan (non-defining) cümlecikler arasındaki farkı netleştirmek için aşağıdaki videoyu izleyerek başlayalım. Video, virgül kullanımının neden zorunlu olduğunu vurgulayarak konuya harika bir giriş yapıyor.
Defining and Non-Defining Relative Clauses - English Grammar Lesson
Oxford English Now kanalından bu video, iki tür sıfat cümleciği arasındaki farkları ve virgül kullanımının temel kurallarını net bir şekilde açıklıyor.
Lütfen videonun 01:19 - 03:24 arasındaki bölümünü izleyin. "Defining" cümleciklerin neden virgül almadığına ("essential information") ve "non-defining" cümleciklerin neden virgülle ayrılması gerektiğine ("extra information") odaklanın.
Gördüğünüz gibi, kural oldukça basit: bilgi gerekliyse (defining) virgül yok; bilgi ekstra ise (non-defining) virgül var.
Aşağıdaki görsel bu temel farkı çok güzel özetliyor. "Non-defining relative clauses" bölümündeki virgül işaretlerine dikkat edin.
2. Virgül Nereye Konur? İki Temel Senaryo
Virgül kullanmamız gerektiğini artık biliyoruz. Peki, virgülü tam olarak nereye koyacağız? Bu, tanımlamayan cümleciğin ana cümle içindeki konumuna bağlıdır.
Senaryo 1: Cümlecik Cümlenin Ortasındaysa
Eğer ekstra bilgi veren cümlecik, ana cümlenin ortasında yer alıyorsa, onu bir "virgül sandviçi" gibi düşünün. Hem başına hem de sonuna bir virgül koyarak onu ana cümleden tamamen ayırırsınız.
- Örnek: My sister*, who lives in London,** is an architect.*
- (Londra'da yaşayan kız kardeşim mimardır.)
- Burada "who lives in London" bölümü ekstradır. Onu çıkardığımızda geriye anlamlı bir cümle kalır: My sister is an architect.
Senaryo 2: Cümlecik Cümlenin Sonundaysa
Eğer ekstra bilgi cümlenin en sonuna ekleniyorsa, o zaman sadece cümleciğin başına bir virgül koymak yeterlidir.
- Örnek: I really enjoyed the new Spider-Man movie*, which was full of amazing visual effects.*
- (İnanılmaz görsel efektlerle dolu olan yeni Örümcek Adam filmini gerçekten çok beğendim.)
Şimdi bu iki senaryoyu farklı zamirlerle (who, which, whose vb.) görelim. Az önce izlediğimiz videonun devamı, bu konuda çok net örnekler sunuyor.
Defining and Non-Defining Relative Clauses - English Grammar Lesson
Videonun bu bölümü, 'who', 'which' ve 'whose' gibi farklı zamirlerle kurulan tanımlamayan cümleciklerde virgüllerin nasıl yerleştirildiğini gösteriyor.
Lütfen videonun 03:24 - 05:51 arasındaki bölümünü izleyin. Cümleciğin cümlenin ortasında olduğu ("My brother Tim, who lives in Scotland, is a doctor") ve sonunda olduğu ("Brian told me about his new job, which he is not enjoying") örneklerde virgüllerin nasıl kullanıldığına dikkat edin.
Test your understanding!
Aşağıdaki cümlelerde virgül (veya virgüller) eksiktir. Virgülleri doğru yerlere ekleyin.
- Istanbul which is Turkey's largest city is famous for its history.
- Last week, I visited my grandmother who is 85 years old.
- The presentation which our team prepared was very successful.
Show answer
- Istanbul*, which is Turkey's largest city,** is famous for its history.* (Cümlecik ortada, iki virgül gerekir.)
- Last week, I visited my grandmother*, who is 85 years old.* (Cümlecik sonda, bir virgül gerekir.)
- The presentation*, which our team prepared,** was very successful.* (Cümlecik ortada, iki virgül gerekir.)
3. Virgül Anlamı Nasıl Değiştirir?
Bazen bir cümlenin virgüllü veya virgülsüz olması, cümlenin anlamını tamamen değiştirebilir. Bu, IELTS'te kendinizi doğru ifade etmeniz için hayati bir ayrıntıdır.
Aşağıdaki kaynağı inceleyerek bu farkı görelim.
Relative clauses: defining and non-defining - Punctuation
Cambridge Dictionary'nin bu kaynağı, tanımlayan ve tanımlamayan cümlecikler arasındaki anlamsal farkı net bir tabloyla açıklıyor.
Lütfen sayfada "Punctuation" ve hemen altındaki "Defining or non-defining relative clauses?" başlıklarını bulun ve okuyun. Özellikle iki sütunlu karşılaştırma tablosuna odaklanın. Tablodaki "His brother, who works..." ve "His brother who works..." cümleleri arasındaki anlam farkını anlamaya çalışın.
Okuduğunuz kaynaktaki gibi bir örnek üzerinden gidelim:
-
1. Cümle (Virgüllü - Non-defining): My brother*, who works at the supermarket,** is a friend of mine.*
- Anlamı: Benim bir tane erkek kardeşim var. (Ek bilgi olarak, o süpermarkette çalışıyor.) Virgüller sayesinde "who works at the supermarket" ifadesinin ekstra bir detay olduğunu anlıyoruz.
-
2. Cümle (Virgülsüz - Defining): My brother who works at the supermarket is a friend of mine.
- Anlamı: Benim birden fazla erkek kardeşim var. Ben onlardan süpermarkette çalışan olanından bahsediyorum (diğerlerinden değil). Burada virgül olmadığı için "who works at the supermarket" ifadesi, hangi kardeşten bahsettiğimizi tanımlayan gerekli bir bilgi haline gelir.
Gördüğünüz gibi, sadece iki küçük virgül cümlenin bütün anlamını değiştirebiliyor.
4. Pratik ve Pekiştirme
Artık kuralları ve anlamsal farkları biliyorsunuz. Şimdi bilginizi test etme zamanı.
Aşağıdaki alıştırma, virgül kullanımını da içeren bir cümle seçme testidir. Cümlenin "essential" mı yoksa "extra" mı bilgi içerdiğini düşünerek doğru seçeneği bulmaya çalışın.
Defining and Non-Defining Relative Clauses - English Grammar Lesson
Dersin başında izlediğimiz videonun bu bölümünde, virgül kullanımını test eden kısa bir quiz bulunuyor.
Videonun 10:46 - 12:01 arasındaki bölümünü izleyin. Size sunulan iki cümleden hangisinin doğru olduğunu, virgül kuralına göre belirlemeye çalışın. Videoyu duraklatıp düşünmek için kendinize zaman tanıyın.
Son bir alıştırma olarak, aşağıdaki cümlelere bakalım. Cümlelerdeki parantez içindeki bilgilerin "gerekli" mi yoksa "ekstra" mı olduğuna karar verin ve buna göre virgül ekleyip eklemeyeceğinizi belirtin.
Son alıştırma
- The woman (who lives next door) is a famous writer. (Komşu olarak sadece bir kadından bahsediyorsak bu bilgi gerekli mi, ekstra mı?)
- The book (which is on the table) belongs to me. (Masada birden fazla kitap varsa, hangisinden bahsettiğimizi belirtmek gerekli mi?)
- Mimar Sinan (who designed the Selimiye Mosque) is a celebrated architect. (Mimar Sinan zaten belirli bir kişi. Cami bilgisi ekstra mı?)
Show answer
- The woman*, who lives next door,** is a famous writer.* (Genellikle kimden bahsettiğimiz bellidir, bu yüzden komşu olduğu bilgisi ekstradır. İki virgül gerekir.)
- The book which is on the table belongs to me. (Eğer masada birden fazla kitap varsa, hangi kitaptan bahsettiğimizi belirtmek gerekli bir bilgidir. Bu yüzden bu bir tanımlayan cümleciktir ve virgül kullanılmaz.)
- Mimar Sinan*, who designed the Selimiye Mosque,** is a celebrated architect.* (Mimar Sinan zaten bilinen, tek bir kişidir. Selimiye Camii'ni tasarladığı bilgisi onun hakkında verilen ekstra bir bilgidir. İki virgül gerekir.)
Dersin Özeti ve Sonraki Adımlar
Bugün tanımlamayan sıfat cümleciklerinin en önemli kuralı olan virgül kullanımını detaylıca işledik. Bu küçük noktalama işareti, yazınızın netliği ve profesyonelliği üzerinde büyük bir etkiye sahiptir.
Anahtar Çıkarımlar:
- Tanımlamayan sıfat cümlecikleri (non-defining clauses) her zaman ana cümleden virgülle ayrılır.
- Cümlecik cümlenin ortasındaysa iki virgül, sonundaysa bir virgül kullanılır.
- Virgül kullanıp kullanmamak, cümlenin anlamını tamamen değiştirebilir. Virgül, bilginin "ekstra" olduğunu gösterir.
Bir Sonraki Ders:
Bu modül boyunca tanımlayan ve tanımlamayan sıfat cümleciklerini, zamirleri ve virgül kurallarını öğrendik. Modülümüzün son dersinde, tüm bu bilgileri bir araya getireceğiz. Sizden, öğrendiğimiz çeşitli sıfat cümleciklerini kullanarak bir kişi veya yer hakkında betimleyici bir paragraf yazmanızı isteyeceğim. Bu, teorik bilgiyi pratiğe dökmeniz için harika bir fırsat olacak.