سلام. به هفتمین و آخرین درس از ماژول اول دوره تاریخ آمریکا خوش آمدید.
در درس گذشته، ما با الگوی کلی استعمار اسپانیا آشنا شدیم و دیدیم که چگونه از نهادهایی مانند سیستم کاستا، میسیونها و به ویژه انکومیِندا (encomienda) برای کنترل جمعیت بومی و بهرهبرداری از منابع استفاده میکردند. ما به طور خلاصه به انکومیِندا به عنوان یک سیستم کار اجباری اشاره کردیم.
هدف این درس، تحقق وعده درس قبل است: ما به طور عمیق و متمرکز، دو سیستم کلیدی استثمار اقتصادی در مستعمرات اسپانیا را تحلیل خواهیم کرد. شما در این درس سیستمهای انکومیِندا (encomienda) و رِپارتیمینتو (repartimiento) را به عنوان مکانیسمهای کار و استثمار اقتصادی در مستعمرات اسپانیا توضیح خواهید داد. ما بررسی میکنیم که این سیستمها در تئوری چگونه طراحی شده بودند، در عمل چگونه کار میکردند، چه تفاوتهایی با هم داشتند، و چرا یکی به دیگری تحول یافت. درک این سازوکارها برای فهمیدن بنیانهای اقتصادی و اجتماعی امپراتوری اسپانیا در قاره آمریکا ضروری است.
۱. سیستم انکومیِندا: حق ویژه فاتحان برای استثمار
همانطور که در درس قبل دیدیم، انکومیِندا ابزار اصلی اسپانیا برای بهرهکشی از نیروی کار بومیان در دهههای اولیه پس از فتح بود. این سیستم، به ظاهر یک قرارداد دوجانبه بود، اما در عمل به بردگی پنهان تبدیل شد.
برای شروع، بیایید با یک تعریف روشن و سریع از این سیستم و توجیهات آن، دانش خود را پایهریزی کنیم.
Labor, Slavery, and Caste in Spanish America [APUSH Unit 1 Topic 5] 1.5
ویدیوی «کار، بردگی و کاست در آمریکای اسپانیایی» از کانال Heimler's History، به شکل مختصر و مفیدی سیستم انکومیِندا را معرفی میکند.
لطفاً از دقیقه ۰۲:۵۴ تا ۰۴:۰۹ را تماشا کنید. حین تماشا، به این نکات توجه کنید: سازوکار انکومیِندا: چگونه به یک فاتح (encomendero)، زمینی به همراه تمام بومیان ساکن در آن اعطا میشد تا از نیروی کار آنها استفاده کند. توجیه مذهبی: نقش سند قانونی به نام «رِکِریمیِنتو» (Requerimiento) که به پادشاهان اسپانیا اجازه میداد سرزمینها را تصاحب کرده و بومیان را به زور به مسیحیت دعوت کنند. مقاومت در برابر این دعوت، به معنای جواز به بردگی کشیدن یا کشتن آنها بود.

واقعیت بیرحمانه انکومیِندا
وعده «محافظت و آموزش دین» در سیستم انکومیِندا، در واقعیت به کار بیوقفه، گرسنگی، شکنجه و مرگ میلیونها نفر منجر شد. این وضعیت آنچنان وخیم بود که صدای اعتراض برخی از خود اسپانیاییها، به ویژه کشیشان، را بلند کرد. مشهورترین این منتقدان، بارتولومه دِ لاس کاساس (Bartolomé de las Casas) بود.
Bartolomé de las Casas | Changing Your Mind | European History | Extra History
ویدیوی «بارتولومه دِ لاس کاساس» از کانال Extra History، نگاهی تکاندهنده به واقعیت انکومیِندا از دیدگاه کسی که خود زمانی یک انکومندرو بود، ارائه میدهد. این ویدیو به شما کمک میکند تا عمق فاجعه انسانی این سیستم را درک کنید.
لطفاً از دقیقه ۰۱:۱۰ تا ۰۲:۰۷ را تماشا کنید. این بخش به وضوح شرح میدهد که چگونه انکومیِندا در عمل به «نسلکشی» منجر شد و شرایط وحشتناکی مانند گرسنگی، شلاق، سوءاستفاده و کشتار را برای بومیان به همراه داشت.
مبارزات امثال لاس کاساس و گزارشهای فجایع، در کنار عوامل دیگر، سرانجام تاج و تخت اسپانیا را به فکر اصلاحات انداخت.

۲. از انکومیِندا به رپارتیمینتو: تحولی در کنترل
سیستم انکومیِندا با چندین مشکل اساسی روبرو بود:
- مشکلات عملی: همانطور که در ویدیوی اول اشاره شد، بومیان به دلیل بیماریهای اروپایی به سرعت میمردند و به دلیل آشنایی با سرزمین، به راحتی فرار میکردند.
- مشکلات سیاسی: این سیستم به فاتحان و مهاجران اولیه (انکومندروها) قدرت و ثروت زیادی میبخشید و آنها را به یک طبقه اشرافی فئودال تبدیل میکرد که میتوانستند قدرت پادشاه را به چالش بکشند.
- فشار اخلاقی و قانونی: اعتراضات لاس کاساس و دیگران، منجر به تصویب «قوانین جدید» (New Laws) در سال ۱۵۴۲ شد که هدف آن محدود کردن و در نهایت حذف انکومیِندا بود.
راه حل حکومت اسپانیا، جایگزینی انکومیِندا با یک سیستم جدید به نام رپارتیمینتو (Repartimiento) بود که کنترل کار را از دست افراد خصوصی خارج کرده و به دست دولت میسپرد.
مقاله «رپارتیمینتو» از وبسایت World History Encyclopedia، به روشنی تفاوتهای کلیدی بین این دو سیستم را توضیح میدهد.
لطفاً بخشهای زیر را در این مقاله مطالعه کنید: «The Encomienda System»: این بخش دلایل ناکارآمدی انکومیِندا را مرور میکند. «Paid Labour & Quotas»: این قسمت سازوکار رپارتیمینتو را شرح میدهد. به این ویژگیها دقت کنید: کار اجباری اما با دستمزد (هرچند کم)، سیستم سهمیهبندی (quota) برای هر روستا، و کار چرخشی (rotational basis). بخش سوم (بدون عنوان مشخص): این بخش توضیح میدهد که چگونه کارفرمایان استعماری برای دریافت نیروی کار از دولت درخواست میدادند و چگونه قضات محلی (juez repartidores) این کارگران را تخصیص میدادند. هدف از این مطالعه، درک تفاوتهای ساختاری بین این دو سیستم است.
به طور خلاصه، تفاوت اصلی این بود:
- انکومیِندا: اعطای حق کارکشی از یک گروه بومی به یک فرد خصوصی به صورت دائمی.
- رپارتیمینتو: توزیع کارگران بومی توسط مقامات دولتی بین کارفرمایان مختلف برای دورههای زمانی کوتاه و چرخشی در ازای دستمزد.
دانش خود را بیازمایید!
با توجه به اطلاعاتی که تاکنون کسب کردهاید، چرا حکومت اسپانیا سیستم رپارتیمینتو را به انکومیِندا ترجیح میداد؟ دو دلیل اصلی را ذکر کنید.
پاسخ
۱. افزایش کنترل مرکزی: رپارتیمینتو قدرت را از انکومندروهای قدرتمند و مستقل میگرفت و به مقامات دولتی و در نهایت به پادشاه منتقل میکرد. دولت تعیین میکرد که نیروی کار به کدام بخشهای اقتصادی (مانند معادن نقره که برای حکومت حیاتی بود) تخصیص یابد.
۲. توزیع گستردهتر نیروی کار: در سیستم انکومیِندا، نیروی کار در دست عده معدودی از فاتحان بود. اما رپارتیمینتو به کارفرمایان بیشتری که انکومیِندا نداشتند، اجازه میداد تا به نیروی کار ارزان دسترسی پیدا کنند و این به رشد کلی اقتصاد استعماری کمک میکرد.
۳. نگاهی عمیقتر: سیستمهای کار در عمل
تا اینجا ما با تئوری و ساختار کلی این دو سیستم آشنا شدیم. اما برای رسیدن به درک «کارشناسانه»ای که به دنبال آن هستید، باید به جزئیات پیچیدهتر و نحوه اجرای این سیستمها در مناطق مختلف نگاه کنیم. واقعیت این است که این سیستمها به شکل یکسان در همه جا پیاده نشدند و اغلب با یکدیگر و با دیگر اشکال کار (مانند بردگی مستقیم) همزیستی داشتند.
1 LABOR SYSTEMS, 1492-1850 John M. Monteiro Chapter ...
فصل «سیستمهای کار، ۱۴۹۲-۱۸۵۰» نوشته John M. Monteiro، یک تحلیل آکادمیک و دقیق از این موضوع ارائه میدهد. این متن جزئیات ارزشمندی را که در منابع عمومیتر یافت نمیشود، در اختیار ما میگذارد.
لطفاً دو بخش اول این مقاله را با دقت مطالعه کنید: بخش «Caribbean Origins of New World Institutions» (ریشههای کارائیبی نهادهای دنیای جدید): این بخش نشان میدهد که چگونه اولین اشکال کار اجباری در جزایر کارائیب شکل گرفت. به اصطلاحاتی مانند repartimiento (که در ابتدا به معنای توزیع بومیان بود) و naborías (نوعی خدمتکار دائمی) و سردرگمی اولیه بین این اصطلاحات توجه کنید. این بخش به شما نشان میدهد که این سیستمها از ابتدا یک طرح از پیش تعیینشده نبودند، بلکه به تدریج تکامل یافتند. بخش «Encomienda, Indian Slavery, and Mandatory Labor Drafts in New Spain» (انکومیِندا، بردگی بومیان، و کار اجباری در اسپانیای جدید): این بخش بر مکزیک تمرکز دارد و نکات بسیار مهمی را روشن میکند: چگونه انکومیِندا در مکزیک بر ساختارهای خراجگزاری امپراتوری آزتک منطبق شد. چگونه بردگی آشکار بومیان به عنوان یک منبع کار موازی با انکومیِندا وجود داشت. چگونه رپارتیمینتو (که در مکزیک coatequitl نامیده میشد) پس از کاهش شدید جمعیت بومیان و کشف معادن نقره، به عنوان یک سیستم کار اجباری چرخشی، جایگزین خدمات شخصی انکومیِندا شد. این مطالعه به شما یک دیدگاه دقیق و منطقهای از تکامل این سیستمهای استثماری میدهد.
مطالعه این متن آکادمیک نشان میدهد که تاریخ استثمار کار در قاره آمریکا یک داستان خطی ساده از «انکومیِندا به رپارتیمینتو» نیست، بلکه شبکهای پیچیده از سیستمهای متغیر و منطبق با شرایط محلی است. برای مثال، در منطقه آند (پرو)، اسپانیاییها سیستم رپارتیمینتو را بر اساس یک سیستم کار چرخشی باستانی امپراتوری اینکا به نام میتا (mita) بنا کردند که برای کار در معادن نقره پوتوسی به کار گرفته شد. این نشان میدهد که اسپانیاییها در بهرهکشی از بومیان، بسیار عملگرا بودند و ساختارهای موجود را به نفع خود تغییر شکل میدادند.
جمعبندی
در این درس، ما عمیقاً به دو مکانیسم اصلی استثمار اقتصادی اسپانیا در مستعمراتش پرداختیم.
نکات کلیدی این درس:
- انکومیِندا یک سیستم اعطای حق کارکشی از بومیان به فاتحان خصوصی بود که در عمل به بردگی بیرحمانه تبدیل شد.
- رپارتیمینتو سیستم جایگزینی بود که توسط دولت کنترل میشد و بر پایه کار اجباری چرخشی و با دستمزد اندک استوار بود. هدف اصلی آن افزایش کنترل دولت و توزیع وسیعتر نیروی کار بود.
- با وجود تفاوتهای ساختاری، هر دو سیستم برای جوامع بومی ویرانگر بودند و به کاهش جمعیت، فروپاشی ساختارهای اجتماعی و از دست رفتن استقلال آنها منجر شدند.
- این سیستمها ثابت و یکپارچه نبودند، بلکه بسته به شرایط محلی (مانند ساختارهای پیشااستعماری آزتک یا اینکا) و نیازهای اقتصادی (مانند رونق معادن نقره) تکامل و تغییر مییافتند.
پیشنمایش ماژول بعدی
با این درس، ماژول اول را که به جوامع پیش از کلمب و عصر اکتشافات و استعمار اسپانیا میپرداخت، به پایان میرسانیم. در درس بعدی، وارد ماژول دوم خواهیم شد و تمرکز خود را به سمت شمال و قدرت استعماری رقیب اسپانیا، یعنی انگلیس، معطوف خواهیم کرد. ما با مقایسه انگیزههای اقتصادی، مذهبی و اجتماعی برای تأسیس اولین مستعمرات انگلیسی در چساپیک (جیمزتاون) و نیوانگلند (پلیموث)، فصل جدیدی از تاریخ آمریکا را آغاز خواهیم کرد.