Welkom terug! In de vorige les leerde je welke tekening je kiest voor een vraag over werking, bedrading, aansluitingen of plaats. Voordat je zo’n tekening gebruikt, is er nog een stap: vaststellen welk document en welk blad je voor je hebt, welke revisie het toont en op welk deel van de installatie het betrekking heeft.
Daarvoor lees je het titelblok. In deze les gebruik je eerst een overzichtelijk voorbeeld en daarna een industrieel schema. Je hoeft de elektrische symbolen op dat tweede blad nog niet te begrijpen. Reken op ongeveer 35–40 minuten, inclusief het bekijken van de voorbeelden en de korte leesstukken.
Begin bij de identiteit van het blad
Een titelblok staat vaak langs de onderrand of in een hoek van de tekening. Het bevat gegevens over het document, niet de elektrische werking van de schakeling. De indeling verschilt per project, dus lees steeds het veldlabel samen met de waarde. Een nummer zonder label kan een projectnummer, tekeningnummer of bladnummer zijn.
Deze korte video geeft een eerste indruk van de functie van een titelblok. Het voorbeeld komt uit technische tekeningen buiten de elektrotechniek; de genoemde identificatievelden zijn ook voor ons doel bruikbaar.
Overview of Basic Elements of Engineering Drawing (ISO)
Bekijk “Overview of Basic Elements of Engineering Drawing (ISO)” van Newtonian World voor een kort overzicht van de gegevens waarmee je een tekening identificeert.
Bekijk het titelblok. Let op het onderscheid tussen het identificatienummer, het bladnummer en de revisie-index; de video noemt daarnaast andere velden die we hier niet allemaal nodig hebben.
Bekijk nu het voorbeeld hieronder. Het is een sjabloon: waarden zoals 000000 en NAME OF THE DRAWING zijn tijdelijke invulteksten, geen gegevens van een afgerond schema.
.webp)
Onderaan staan PROJECT NO. en DRAWING NO. naast elkaar. Ze beantwoorden verschillende vragen. Het projectnummer groepeert werk binnen een project; het tekening- of documentnummer identificeert de tekening. Als iemand om het documentnummer vraagt, neem je dus niet automatisch het nummer over dat het grootst of opvallendst is: je zoekt eerst naar een label als DRAWING NO., DOCUMENT NO. of een projectspecifiek equivalent.
In dit sjabloon staat bij DRAWING NO. 000000 en bij SHEET NO. A01. Dat laatste is de bladidentificatie, niet revisie A met volgnummer 01. Een code krijgt zijn betekenis door het veld waarin hij staat. Bovendien hoeft het bladnummer op een tekening niet gelijk te zijn aan het paginanummer dat een PDF-lezer toont.
Lees voor de precieze betekenis van deze velden een kort deel van ISO 7200. De norm geeft een gemeenschappelijke woordenschat, maar echte projecten kunnen andere labels en indelingen gebruiken.
Lees in ISO 7200 hoe een documentnummer, revisie-index en bladnummer elk een andere functie hebben.
Ga naar hoofdstuk 5, “Data fields in the title block”, op de afgedrukte p. 3. Lees in het bijzonder de onderdelen 5.1.3 “Identification number” tot en met 5.1.7 “Number of segments/sheets”: van documentnummer tot bladaantal. Let erop dat een bladnummer één blad aanwijst, terwijl het aantal bladen de omvang van de documentenset aangeeft.
Een revisie is niet hetzelfde als een datum of vrijgave
Tekeningen kunnen veranderen. De revisie-index vertelt welke versie van het document je bekijkt, bijvoorbeeld B of 02. Een wijzigingentabel kan per revisie een omschrijving, verantwoordelijke en datum geven. Zoek daarom eerst of er een veld REV. NO., REV. of vergelijkbaar is dat de revisie van dit blad aangeeft. Gebruik de wijzigingentabel daarna om te zien wat over die revisie is vastgelegd.
In het eerste voorbeeld staan in de tabel rechtsboven de wijzigingsrijen A en B, met B als bovenste rij. Dat wijst op een later vermelde wijziging, maar het sjabloon toont geen afzonderlijk, ingevuld veld dat de actuele revisie van het blad bevestigt. Ook staat er niet duidelijk dat de tekening is vrijgegeven. De correcte lezing is dus niet: “Dit document is aantoonbaar vrijgegeven als revisie B”, maar: “De wijzigingentabel vermeldt revisie B; de actuele vrijgavestatus is hier niet vastgesteld.”
Houd drie begrippen uit elkaar:
- Revisie-index: welke versie wordt aangeduid?
- Revisiedatum of uitgiftedatum: wanneer is een wijziging geregistreerd of een versie uitgegeven? Controleer welk soort datum het veld bedoelt.
- Documentstatus: bevindt het document zich bijvoorbeeld in voorbereiding, ter goedkeuring of in vrijgegeven toestand?
Een datum alleen vertelt je niet welke revisie geldt. Omgekeerd bewijst een revisienummer alleen niet dat een blad voor uitvoering is vrijgegeven.
Het toepassingsgebied lees je uit meerdere velden
Met het toepassingsgebied bedoelen we hier: over welk deel van welke installatie gaat deze tekening? Begin bij TITLE of de tekeningstitel. Kijk daarna naar eventuele aanvullende titels, installatie- of gebiedscodes en de documentsoort. De SITE of projectnaam kan context geven, maar zegt meestal niet nauwkeurig genoeg welke stroomkring op dit blad staat.
Het eerste voorbeeld maakt die grens zichtbaar. Bij TITLE staat nog NAME OF THE DRAWING. Je kunt er dus geen werkelijk toepassingsgebied voor een elektrische schakeling uit halen. Een ingevuld siteveld of projectnummer maakt die ontbrekende titel niet alsnog specifiek.
ISO 7200 onderscheidt een titel, aanvullende titel, documenttype en documentstatus. Lees de onderstaande passages met die vier verschillende functies in gedachten.
Lees in ISO 7200 welke velden de inhoud en levensfase van een document beschrijven.
Ga op de afgedrukte p. 4 naar 5.2.2 “Title” en 5.2.3 “Supplementary title”. Lees van titel en aanvulling. Ga daarna op de afgedrukte p. 5 naar 5.3.6 “Document type” tot en met 5.3.9 “Page number” en lees type en status. Let vooral op waarom “welke soort tekening?”, “welke inhoud?” en “vrijgegeven of niet?” verschillende vragen zijn.
Lezen op een industrieel schemablad
Op het volgende blad staan veel elektrische verbindingen en markeringen. Laat die voor nu rusten en kijk uitsluitend naar de gegevens langs de onderrand. Het titelblok is hier breder verdeeld dan in het eenvoudige voorbeeld: de tekeningstitel staat onderaan in het midden, terwijl nummer, blad en revisie rechtsonder staan.
Bij DRAWING No. staat CD-560275: dat is het tekeningnummer waarmee je dit document kunt aanwijzen. Bij SHEET No. staat 12 of 32: je bekijkt blad 12 van een set van 32 bladen. Bij REV. NO. staat 02: dat is de aangeduide revisie van dit blad. De wijzigingstabel linksonder geeft bij 02 aanvullende wijzigingsinformatie. Lees die tabel niet in plaats van het revisieveld, maar samen ermee.
De titel VT INPUT CIRCUIT en de regel 13.8KV CAP. BANK FEEDER begrenzen het toepassingsgebied: dit blad gaat over de VT-ingangskring voor een 13,8 kV-voeder van een condensatorbank. Dat is specifieker dan “een elektrisch schema van dit project”, maar smaller dan “de complete condensatorbankinstallatie”. Je hoeft nog niet te weten hoe die ingangskring werkt om te kunnen bepalen of je waarschijnlijk het juiste blad hebt gevonden.
Ook hier helpt het label je vergissingen voorkomen. Rechtsonder staat eveneens een PLANT NO.; dat is niet het tekeningnummer. De uitvergrote aanduiding B7 in het schema is evenmin revisie B: zij hoort bij de getekende component. Kijk voor de documentrevisie naar REV. NO.
Als je een schema moet identificeren, leg dan minimaal deze vier gegevens vast:
| Vraag | Zoek naar | Uit dit industriële voorbeeld |
|---|---|---|
| Welk document? | DRAWING No. of documentnummer | CD-560275 |
| Welk blad? | SHEET No., eventueel met totaal | 12 of 32 |
| Welke revisie? | REV. NO., gecontroleerd met wijzigingstabel | 02 |
| Waarop van toepassing? | Titel en aanvullende installatie- of kringomschrijving | VT-ingangskring voor de genoemde voeder |
Ontbreekt een veld of is de tekst niet leesbaar, noteer dan dat het gegeven niet is vastgesteld. Vul geen revisie of toepassingsgebied in op basis van een vergelijkbare tekening.
Tot slot
Het titelblok is je startpunt voor documentcontrole. Lees tekeningnummer, bladnummer, revisie en toepassingsgebied als afzonderlijke gegevens; verwar ze niet met projectnummer, wijzigingsdatum of een componentcode in het schema. Een revisie-index en een vrijgavestatus zijn bovendien niet hetzelfde.
In de volgende les verschuift de aandacht van de rand naar de tekening zelf: je leert geleiders, verbindingen, kruisingen en potentiaalrails lezen volgens gangbare IEC-conventies.