Truyền dữ liệu giữa các Task

1. Cơ chế hoạt động: Phạm vi (Scope) của Biến

Câu hỏi quan trọng nhất là: "Làm thế nào mà một biến được tạo ở Task A lại có thể được truy cập ở Task B?"

Câu trả lời nằm ở khái niệm phạm vi của biến (variable scope). Trong Camunda, theo mặc định, một biến quy trình có phạm vi toàn cục trong một thực thể quy trình (process instance).

Hãy tưởng tượng mỗi process instance như một đối tượng lớn. Khi bạn tạo một biến bằng execution.setVariable("myVar", "myValue"), bạn đang thực chất thêm một thuộc tính vào đối tượng đó. Do đó, bất kỳ tác vụ (task) nào khác bên trong cùng một process instance đều có thể đọc, và thậm chí sửa đổi, thuộc tính đó.

Để hiểu sâu hơn về vòng đời và phạm vi của biến, bạn hãy đọc bài viết sau. Đây là một tài liệu rất hay giải thích các khái niệm nền tảng.

Như bài viết đã giải thích, do các biến được gắn vào execution context và các context con có thể truy cập biến của context cha, một biến được tạo ở cấp độ quy trình sẽ tự động hiển thị cho tất cả các tác vụ bên trong nó.

2. Truyền và Đọc biến trong các loại Task khác nhau

Mặc dù cơ chế scope là chung, cách bạn tương tác với biến (đọc/ghi) sẽ hơi khác nhau tùy thuộc vào loại task bạn đang sử dụng.

2.1. Script Task

Script Task, thường dùng Javascript, là cách nhanh chóng để thao tác với biến. Bạn có thể truy cập trực tiếp các biến bằng tên của chúng hoặc thông qua đối tượng execution.

Bài viết sau đây có một ví dụ rất trực quan.

Trong Script Task, bạn có thể:

• Đọc biến: var myValue = execution.getVariable('myVariable'); hoặc đơn giản là var myValue = myVariable;
• Ghi/Cập nhật biến: execution.setVariable('myVariable', 'newValue');

2.2. Service Task (JavaDelegate)

Đối với bạn là một developer, đây là cách tương tác phổ biến nhất. Như đã học ở bài trước, bạn sử dụng đối tượng DelegateExecution được truyền vào phương thức execute.

• Đọc biến: String orderId = (String) execution.getVariable("orderId");
• Ghi/Cập nhật biến: execution.setVariable("processingStatus", "Completed");

2.3. User Task

Với User Task, biến thường được dùng cho hai mục đích:

1. Hiển thị dữ liệu: Các biến hiện có sẽ được dùng để điền sẵn thông tin vào các trường trong form (ví dụ: hiển thị thông tin đơn hàng cần duyệt).
2. Thu thập dữ liệu: Dữ liệu người dùng nhập vào form sẽ được lưu lại thành các biến mới hoặc cập nhật các biến đã có.

Khi bạn hoàn thành một task trong Camunda Tasklist và thêm các biến, những biến đó sẽ được thêm vào scope của process instance và có sẵn cho các task tiếp theo. Chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn về việc xây dựng form trong Module 10.

3. Hoạt động thực hành: Xây dựng luồng dữ liệu

Bây giờ, hãy cùng áp dụng những kiến thức trên vào một bài thực hành nhỏ. Chúng ta sẽ tạo một quy trình nơi dữ liệu được khởi tạo ở một bước, được người dùng bổ sung ở bước tiếp theo, và cuối cùng được xử lý bởi một Service Task.

Quy trình: Start Event -> Service Task "Khởi tạo Đơn hàng" -> User Task "Duyệt Đơn hàng" -> Service Task "Xử lý Kết quả" -> End Event.

Bước 1: Cấu hình Service Task "Khởi tạo Đơn hàng"

1. Trong project Spring Boot của bạn, tạo một lớp Java InitializeOrderDelegate implement JavaDelegate.

2. Trong phương thức execute, tạo một vài biến ban đầu cho đơn hàng.

   package com.example.camunda;
   
   import org.camunda.bpm.engine.delegate.DelegateExecution;
   import org.camunda.bpm.engine.delegate.JavaDelegate;
   import org.springframework.stereotype.Component;
   
   import java.util.UUID;
   
   @Component("initializeOrder")
   public class InitializeOrderDelegate implements JavaDelegate {
       @Override
       public void execute(DelegateExecution execution) throws Exception {
           String orderId = UUID.randomUUID().toString();
           double amount = Math.round(Math.random() * 1000 * 100.0) / 100.0; // Số tiền ngẫu nhiên
   
           execution.setVariable("orderId", orderId);
           execution.setVariable("orderAmount", amount);
   
           System.out.println("Đã khởi tạo đơn hàng: ID=" + orderId + ", Số tiền=" + amount);
       }
   }
   

3. Trong Camunda Modeler, tạo Service Task đầu tiên và cấu hình Implementation của nó là Delegate Expression với giá trị là ${initializeOrder}.

Bước 2: Cấu hình User Task "Duyệt Đơn hàng"

1. Tạo một User Task ngay sau Service Task trên.
2. Đặt tên cho nó, ví dụ: "Duyệt đơn hàng".
3. (Không cần cấu hình gì thêm ở bước này).

Bước 3: Cấu hình Service Task "Xử lý Kết quả"

1. Tạo một lớp Java ProcessResultDelegate implement JavaDelegate.

2. Trong phương thức execute, lớp này sẽ đọc các biến đã có (orderId, orderAmount) và cả biến mà người dùng sẽ thêm vào ở User Task (approved).

   package com.example.camunda;
   
   import org.camunda.bpm.engine.delegate.DelegateExecution;
   import org.camunda.bpm.engine.delegate.JavaDelegate;
   import org.springframework.stereotype.Component;
   
   @Component("processResult")
   public class ProcessResultDelegate implements JavaDelegate {
       @Override
       public void execute(DelegateExecution execution) throws Exception {
           // Đọc các biến từ các bước trước
           String orderId = (String) execution.getVariable("orderId");
           Double amount = (Double) execution.getVariable("orderAmount");
           Boolean approved = (Boolean) execution.getVariable("approved");
   
           System.out.println("--- Bắt đầu xử lý kết quả ---");
           System.out.println("Đơn hàng ID: " + orderId);
           System.out.println("Số tiền: " + amount);
   
           if (approved != null && approved) {
               System.out.println("Kết quả: Đơn hàng đã được DUYỆT.");
               // Thêm logic xử lý khi được duyệt...
           } else {
               System.out.println("Kết quả: Đơn hàng đã bị TỪ CHỐI hoặc chưa có quyết định.");
               // Thêm logic xử lý khi bị từ chối...
           }
           System.out.println("----------------------------");
       }
   }
   

3. Trong Modeler, tạo Service Task cuối cùng và cấu hình Implementation của nó là Delegate Expression với giá trị là ${processResult}.

Bước 4: Chạy và kiểm tra

1. Deploy quy trình của bạn.
2. Vào Camunda Tasklist và bắt đầu một process instance mới.
3. Bạn sẽ thấy một task "Duyệt đơn hàng" xuất hiện.
4. Claim task đó. Ở form bên phải, nhấn vào tab Variables. Bạn sẽ thấy orderId và orderAmount đã được tạo bởi Service Task đầu tiên.
5. Bây giờ, hãy nhấn vào nút Add Variable.
   • Name: approved
   • Type: Boolean
   • Value: true (check vào ô checkbox)
6. Nhấn nút Complete.
7. Kiểm tra console của ứng dụng Spring Boot. Bạn sẽ thấy output từ lớp ProcessResultDelegate, chứng tỏ nó đã đọc thành công cả các biến từ Service Task đầu tiên và biến approved bạn vừa thêm ở User Task.

4. Trường hợp đặc biệt: Call Activity và Local Variables

Call Activity

Khi một quy trình gọi một quy trình khác (sub-process) thông qua Call Activity, các biến không được tự động truyền qua. Bạn phải cấu hình ánh xạ (mapping) một cách tường minh. Điều này giúp đóng gói và kiểm soát dữ liệu, tránh việc quy trình con vô tình thay đổi dữ liệu của quy trình cha.

Video sau đây minh họa cách cấu hình việc truyền biến này.

Local Variables

Đôi khi, bạn cần một biến chỉ tồn tại trong phạm vi của một task duy nhất và không muốn nó "lọt" ra scope toàn cục. Đây là lúc local variables phát huy tác dụng.

• Tạo biến local: execution.setVariableLocal("myLocalVar", "someValue");
• Tác dụng: myLocalVar sẽ chỉ tồn tại trong execution hiện tại (ví dụ: một lần lặp trong multi-instance task) và không ghi đè lên biến cùng tên ở cấp độ cao hơn.

Bạn có thể đọc thêm về Local Variables và Variable Shadowing trong bài viết LINK đã được giới thiệu ở đầu bài học để hiểu rõ hơn.

Tổng kết

Trong bài học này, bạn đã khám phá cơ chế trung tâm giúp dữ liệu "chảy" trong một quy trình Camunda.

Những điểm chính cần nhớ:

• Phạm vi toàn cục (Global Scope): Theo mặc định, các biến có phạm vi trên toàn bộ process instance, cho phép chúng được truyền tự động giữa các task.
• Truy cập biến: Bạn có thể đọc và ghi biến trong các Script Task (qua execution hoặc tên biến) và Service Task (qua DelegateExecution).
• User Task: Là một điểm quan trọng để thu thập dữ liệu từ người dùng và lưu vào các biến quy trình.
• Kiểm soát luồng dữ liệu: Với các Call Activity, bạn phải ánh xạ biến một cách tường minh. Với local variables, bạn có thể giới hạn phạm vi của biến trong một task cụ thể.

Xem trước bài học tiếp theo

Bây giờ bạn đã biết cách tạo và truyền dữ liệu. Nhưng việc liên tục viết code Java hoặc Javascript chỉ để thực hiện các phép so sánh đơn giản (amount > 1000) có vẻ hơi cồng kềnh. Liệu có cách nào để sử dụng dữ liệu này trực tiếp trên sơ đồ BPMN không?

Câu trả lời là có. Trong bài học tiếp theo, chúng ta sẽ khám phá Expression Language (JUEL), một công cụ mạnh mẽ cho phép bạn đọc và xử lý dữ liệu ngay trong các thuộc tính của mô hình BPMN, đặc biệt là trong các điều kiện của gateway.